Japońskie schematy dziewiarskie: jak czytać symbole
Dlaczego japońskie wzory się rysuje, a nie opisuje, jak czytać schemat rząd po rzędzie i co zrobić, gdy brakuje symbolu.
- Jedna kratka to jedno oczko, jeden rząd kratek to jeden rząd albo okrążenie.
- Czytasz od dołu do góry; rzędy na prawej stronie od prawej do lewej.
- Schemat pokazuje prawą stronę dzianiny — w rzędach na lewej stronie wykonujesz oczko przeciwne.
- Dobry schemat zawsze ma legendę i zaznaczone raporty.
Wzór, który widać
Japońskie książki dziewiarskie opisują wzory niemal wyłącznie schematami. Zamiast długich ciągów skrótów każde oczko ma na siatce swój mały symbol, a schemat wygląda jak prawa strona gotowej dzianiny. Kiedy znasz symbole, możesz dziergać ze wzoru w języku, którego nie znasz.
Dlatego japońskie słowniki ściegów są cenione przez dziewiarki na całym świecie. Warkocz, ażurowy listek albo strukturalny panel łatwiej zrozumieć jako obraz niż jako akapit: widzisz, gdzie są dziurki, w którą stronę przechylają się oczka i jak powtarza się motyw.
Jak czytać schemat
Każda kratka to jedno oczko, a każdy rząd kratek to jeden rząd robótki. Schemat czytasz od dołu do góry, zaczynając od rzędu 1. Rzędy na prawej stronie czytasz od prawej do lewej — w tym samym kierunku, w którym oczka schodzą z lewego drutu. Numery rzędów są zapisane z boku schematu, po tej stronie, gdzie rząd się zaczyna, dzięki czemu łatwo nie zgubić miejsca.
Ponieważ schemat pokazuje prawą stronę, przy robótce w rzędach trzeba pamiętać o jednym: rzędy na lewej stronie czytasz od lewej do prawej i wykonujesz oczko przeciwne — symbol oczka prawego przerabiasz na lewo, a lewego na prawo. Przy robótce na okrągło zawsze patrzysz na prawą stronę, więc każde okrążenie czytasz tak samo, od prawej do lewej.
Bardzo pomaga prosty nawyk: trzymaj linijkę albo pasek papieru tuż nad rzędem, który przerabiasz — wtedy rzędy już zrobione zostają widoczne pod nim.
Najczęstsze symbole
Podstawowe znaki są proste. Pionowa kreska to oczko prawe, pozioma kreska to oczko lewe, a małe kółko to narzut, który tworzy dziurkę w ażurze. Wiele schematów zostawia kratki oczek prawych puste i wyjaśnia to w legendzie.
Ujmowanie rysuje się liniami, które się schodzą, a ich kształt pokazuje, które oczko leży na wierzchu i w którą stronę przechyla się ujęcie — w prawo czy w lewo. Ujęcie podwójne środkowe ma pionową kreskę pośrodku. Dodawanie ma własne znaki, często mały łuk albo symbol otwierający się ku górze.
Niektóre kratki są zacienione albo oznaczone jako brak oczka. To miejsca zastępcze: oczko jeszcze nie istnieje (albo już nie istnieje) z powodu dodawania i ujmowania w innym miejscu rzędu. Po prostu je pomijasz.
Warkocze na schemacie
Warkocze rysuje się jako krzyżujące się linie na kilku kratkach. Schemat pokazuje, ile oczek się przekłada i w którą stronę: linie, które przechodzą na wierzch, to oczka, które znajdą się z przodu. Przeplot na czterech kratkach to zwykle dwa oczka przełożone nad dwoma.
Kierunek mówi, gdzie trzymać pomocniczy drut. Oczka przechylone w prawo zwykle powstają, gdy pierwsze oczka trzymasz za robótką, a przechylone w lewo — gdy trzymasz je przed robótką. Zawsze sprawdzaj legendę: projektantki opisują ten sam przeplot na trochę różne sposoby.
Legenda, raporty i symbole znormalizowane
Japońskie symbole schematów są w Japonii znormalizowane (JIS) i dlatego schematy z różnych książek wyglądają tak spójnie. Mimo to książki i projektantki dodają własne znaki do nietypowych oczek, koralików czy technik, więc dobry schemat zawsze ma legendę.
Raport to część schematu, którą powtarzasz wzdłuż rzędu i w górę robótki. Zwykle jest zaznaczony klamrą albo kolorową ramką. Zanim zaczniesz, policz raport — mówi Ci, ile oczek potrzebuje część, żeby wzór był wyśrodkowany.
Japońskie schematy w KnitLab Studio
Paleta KnitLab zawiera japońskie symbole schematów: oczka prawe i lewe, dodawanie, ujmowanie i warkocze, ułożone w przejrzystych sekcjach. Gdy potrzebujesz znaku, którego nie ma, rysujesz go sama w edytorze symboli — linie, łuki, koła i elipsy przyciągają się do siatki — i używasz jak każdego innego, z tą samą grubością linii co symbole wbudowane, więc gotowy schemat wygląda spójnie.
Numery rzędów biegną po obu stronach siatki, linie raportów pokazują, gdzie motyw się zaczyna i kończy, a tryb robienia podświetla rząd, nad którym pracujesz — nie musisz już szukać, gdzie skończyłaś.
Pytania na ten temat
Czy muszę znać japoński, żeby dziergać z japońskiego schematu?
Nie. Wzór niesie schemat i symbole. Do większości ściegów wystarczy znajomość najczęstszych symboli i zasad czytania schematu; resztę wyjaśnia legenda.
Dlaczego na schemacie jest oczko prawe, a ja mam przerobić lewe?
Bo schemat pokazuje prawą stronę dzianiny. W rzędzie na lewej stronie oczko, które z przodu wygląda jak prawe, trzeba przerobić na lewo.
Czy japońskie schematy czyta się inaczej niż inne?
Kierunek czytania jest taki sam jak w większości schematów dziewiarskich. Różnica tkwi w symbolach i w tym, jak dużą część wzoru pokazuje się na schemacie zamiast opisywać słowami.